ETS2 – jak nowe dyrektywy wpłyną na kotły gazowe?

Z tekstu dowiesz się:

• Czym jest system ETS2 i dlaczego Unia Europejska go wprowadza?
• Jakie są przyczyny wdrożenia ETS2 w ramach pakietu „Fit for 55”?
• Jak ETS2 może wpłynąć na przyszłość kotłów gazowych?
• Jaką rolę w transformacji energetycznej odegrają pompy ciepła?
• Jak przygotować się do wdrożenia ETS2 planowanego na 2028 rok?
• Jakie inne regulacje, w tym dyrektywa EPBD, będą miały znaczenie dla właścicieli domów?

ETS2 – nowy etap transformacji energetycznej

Europejska transformacja energetyczna opiera się obecnie nie tylko na dyrektywie EPBD, ale także na systemie ETS2. Jest to mechanizm, który rozszerza unijny system handlu uprawnieniami do emisji CO₂ na kolejne sektory gospodarki, m.in. transport drogowy oraz ogrzewanie budynków. W praktyce oznacza to, że dostawcy paliw kopalnych, takich jak gaz ziemny, węgiel czy olej opałowy, będą zobowiązani do zakupu uprawnień do emisji CO₂. Koszt tych uprawnień może zostać częściowo uwzględniony w cenie sprzedawanych paliw.

Im większa emisja CO₂ związana z danym paliwem, tym wyższe mogą być koszty jego dostarczania. Choć obowiązek zakupu uprawnień będzie dotyczył firm sprzedających paliwa, w dłuższej perspektywie nowe regulacje mogą wpływać na ceny ogrzewania ponoszone przez gospodarstwa domowe. Obecnie trwają przygotowania do wdrożenia systemu, którego uruchomienie planowane jest na 2028 rok.

Dlaczego Unia Europejska w ogóle wprowadza ETS2?

System ETS2 jest częścią pakietu klimatycznego „Fit for 55”, którego celem jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych w Unii Europejskiej do 2030 roku oraz osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku. W Polsce wdrażanie nowych regulacji może wiązać się z większymi wyzwaniami niż w części innych państw Unii. Wynika to m.in. z dużego udziału paliw kopalnych w ogrzewaniu budynków oraz stosunkowo niskiej efektywności energetycznej wielu istniejących budynków.

Równolegle z wdrożeniem ETS2 Unia Europejska planuje uruchomienie Społecznego Funduszu Klimatycznego, którego celem będzie ograniczenie skutków wzrostu kosztów energii i paliw dla najbardziej narażonych gospodarstw domowych oraz mikroprzedsiębiorstw. Środki z funduszu mają wspierać przykładowo dopłaty do kosztów ogrzewania, wymianę źródeł ciepła oraz inwestycje poprawiające efektywność energetyczną budynków, takie jak termomodernizacja czy wymiana stolarki okiennej i drzwiowej.

ETS2 a kotły gazowe – jaka czeka je przyszłość?

Wprowadzenie ETS2 wcale nie oznacza zakazu użytkowania kotłów gazowych ani konieczności ich natychmiastowej wymiany. System obejmie dostawców paliw, a nie właścicieli urządzeń grzewczych. W praktyce jednak dodatkowe koszty związane z emisją CO₂ mogą z czasem znaleźć odzwierciedlenie w cenach gazu i mogą być przeniesione na końcowych użytkowników.

Nowoczesne kotły gazowe nadal pozostają efektywnym rozwiązaniem grzewczym, szczególnie w budynkach modernizowanych, gdzie montaż pompy ciepła może być utrudniony ze względów technicznych lub ekonomicznych. Coraz większą rolę może również odgrywać układ hybrydowy z pompą ciepła i kotłem gazowym. Takie rozwiązania pozwalają ograniczyć zużycie paliwa kopalnego, jednocześnie zapewniając komfort cieplny podczas okresów największego zapotrzebowania na ogrzewanie.

Pompy ciepła a ETS2 – jaką rolę odegrają przy transformacji energetycznej?

Pompy ciepła o podwyższonej klasie efektywności energetycznej mogą mieć szczególne zadanie przy wsparciu transformacji. Ponieważ ETS2 obejmuje emisje związane ze spalaniem paliw kopalnych, urządzenia te nie będą bezpośrednio objęte opłatami wynikającymi z systemu. Jeżeli w kolejnych latach koszty emisji CO₂ będą rosły, technologie niskoemisyjne mogą stopniowo zyskiwać przewagę ekonomiczną nad tradycyjnymi systemami opartymi na paliwach kopalnych. Ostateczne koszty eksploatacji będą jednak zależały również od cen energii elektrycznej, efektywności budynku oraz sposobu użytkowania instalacji.

Wdrożenie ETS2 – jak przygotować się do zmian?

Planowane wdrożenie ETS2 od 2028 roku daje właścicielom domów czas na ocenę obecnego systemu ogrzewania oraz zaplanowanie ewentualnych modernizacji. Pierwszym krokiem powinna być analiza efektywności energetycznej budynku. Poprawa izolacyjności ścian, dachu i stropów, wymiana okien oraz drzwi czy modernizacja instalacji grzewczej mogą znacząco obniżyć zapotrzebowanie na energię i ograniczyć przyszłe koszty ogrzewania.

Natomiast osoby planujące większą modernizację mogą rozważyć montaż pompy ciepła lub systemu hybrydowego wykorzystującego istniejący kocioł gazowy we współpracy z pompą ciepła. W wielu przypadkach pozwala to ograniczyć koszty inwestycji przy jednoczesnym zmniejszeniu zużycia gazu.

Jakie inne regulacje będą miały znaczenie?

Obok systemu ETS2 ważnym elementem unijnej polityki klimatycznej jest dyrektywa EPBD (Energy Performance of Buildings Directive), której celem jest zwiększenie efektywności energetycznej budynków i stopniowe przechodzenie na budynki o bardzo niskiej, a nawet zerowej emisji.

Kierunek zmian jest jednak jasno określony i obejmuje przede wszystkim:

• stopniowe ograniczanie wykorzystania kotłów na paliwa kopalne,
• zakończenie publicznego finansowania samodzielnych kotłów na paliwa kopalne, w tym kotłów gazowych,
• rozwój i modernizację systemów ciepłowniczych wykorzystujących odnawialne źródła energii,
• zwiększenie skali termomodernizacji istniejących budynków.

Dyrektywa EPBD jest ściśle powiązana z Krajowym Planem Renowacji Budynków. To właśnie ten dokument określa, w jaki sposób Polska zamierza realizować cele wyznaczone przez Unię Europejską. O ile dyrektywa wyznacza kierunek działań i wymagania na poziomie unijnym, o tyle Krajowy Plan Renowacji Budynków wskazuje rozwiązania, harmonogram oraz działania, które mają umożliwić ich wdrożenie w praktyce.

Przeczytaj też: Nowe kryteria produkcji pomp ciepła od 2026 roku