Znajdź
Znajdź instalatoraZnajdź
Znajdź instalatora

Współczynnik COP i SCOP – czym się różnią?

Sprawność pompy ciepła jest jednym z kluczowych czynników definiujących efektywność pracy urządzenia. Dwa wskaźniki, których najczęściej używa się do jej określania, to COP oraz SCOP. Przeczytaj artykuł i dowiedz się, jak obliczyć oba te parametry oraz czym się one różnią.

Pompa ciepła o wysokim współczynniku COP | Saunier Duval

Z tekstu dowiesz się:

  • czym jest współczynnik COP,
  • od czego zależy sprawność pompy ciepła,
  • z jakiego wzoru obliczyć współczynnik COP,
  • który rodzaj pomp ciepła ma lepszy współczynnik COP,
  • czym różnią się COP i SCOP,
  • jak obliczyć SCOP pompy ciepła.

Wartości COP i SCOP znajdziesz w karcie każdego urządzenia i w niemal każdej ofercie, ale bez wiedzy, w jakich warunkach je zmierzono, łatwo zestawić ze sobą pompy, których w rzeczywistości nie da się porównać. Zanim wybierzesz model, warto więc zrozumieć, skąd biorą się te liczby i kiedy można im ufać.

Współczynnik COP pompy ciepła – co to jest?

COP pompy ciepła (Coefficient of Performance) to stosunek energii cieplnej oddanej do budynku do energii elektrycznej pobranej przez urządzenie. Im wyższy współczynnik COP, tym pompa ciepła ma lepszą efektywność.

Dla przykładu pompa ciepła o COP równym 4 pobiera 1 kWh prądu i przekazuje 4 kWh ciepła do instalacji.

Zobacz także: Współczynnik COP pompy ciepła – co to jest i od czego zależy jego wartość?

Od czego zależy sprawność pompy ciepła?

Współczynnik COP jest parametrem definiującym sprawność pompy ciepła, który zmienia się w zależności od warunków pracy. Warunki, od których zależy COP to:

  • aktualna temperatura dolnego źródła (powietrze, grunt, woda),
  • temperatura zasilania instalacji grzewczej.

Im wyższa temperatura dolnego źródła i niższa temperatura zasilania instalacji grzewczej, tym wyższy jest współczynnik COP. W związku z tym można łatwo wywnioskować, że pompa ciepła najlepiej sprawdzi się z instalacją podłogową, która charakteryzuje się niską temperaturą zasilania.

Zobacz także: Pompa ciepła do podłogówki – dlaczego to dobre połączenie?

Jak obliczyć współczynnik COP pompy ciepła?

W celu obliczenie współczynnika COP potrzebne są dwie wartości: pobrana energia elektryczna oraz oddana energia cieplna. Znając je, wystarczy podzielić energię oddaną przez energię pobraną.

COP = energia cieplna oddana (kWh) / energia elektryczna pobrana (kWh)

Przykładowo, jeśli urządzenie pobiera 1 kWh energii elektrycznej i oddaje do instalacji 3 kWh, to jego COP wynosi 3.

Wiele pomp ciepła posiada statystyki poboru energii elektrycznej oraz uzysku energii z otoczenia. Ale czy dzieląc uzysk energii przez pobór energii elektrycznej również otrzymamy współczynnik COP? Nie. Będzie to wynik znacznie zaniżony. Znając wartość uzysku energii oraz poboru energii prawidłowe obliczenie COP wygląda następująco:

COP = (uzysk energii (kWh) + pobór energii (kWh)) / pobór energii (kWh)

Przykładowo, uzysk pompy ciepła z otoczenia to 3000 kWh, a pobór energii elektrycznej to 1000 kWh.

Prawidłowe obliczenia współczynnika COP w tym przypadku wygląda następująco:

COP = (3000 kWh + 1000 kWh) / 1000 kWh = 4

Przy wybieraniu urządzenia użytkownicy zazwyczaj kierują się jak najwyższym współczynnikiem COP, czy też SCOP. A w dokumentacji pomp ciepła często znajdują oni takie dane, jak COP równe 4,21 przy A2/W35 czy też COP równe 2,91 przy A-7/W35. Co właściwie oznaczają te parametry?

Parametr A-7 oznacza temperaturę zewnętrzną, a parametr W35 oznacza temperaturę górnego źródła, czyli zasilania instalacji.

COP równe 4,21 oznacza więc, że przy temperaturze 2°C na zewnątrz i temperaturze zasilania instalacji 35°C, pompa osiąga COP 4,21.

Czy gruntowe pompy ciepła posiadają lepszy współczynnik COP niż pompy powietrzne?

Jak już wiesz, im wyższa temperatura dolnego źródła, tym wyższy współczynnik COP. W przypadku pomp gruntowych energia jest pozyskiwana z gruntu, który już na głębokości 15 m ma stałą temperaturę w ciągu roku, oscylującą w granicach 10°C. Przykładowo, dolne źródło dla pomp powietrznych w okresie mrozów może mieć temperaturę nawet –20°C. To właśnie dzięki stabilniejszej temperaturze dolnego źródła gruntowe pompy ciepła charakteryzują się wyższym współczynnikiem COP w porównaniu do urządzeń powietrznych.

Przeczytaj też: Budowa pompy ciepła gruntowej. Jakie są elementy pompy ciepła i za co odpowiadają?

Czym jest współczynnik SCOP pompy ciepła? COP a SCOP

Wiesz już, czym jest COP pompy ciepła i od czego zależy. A czym właściwie jest SCOP (Seasonal Coefficient of Performance)? W uproszczeniu jest to uśredniona wartość współczynnika COP.

COP to efektywność pompy ciepła przy określonych warunkach, SCOP natomiast bierze pod uwagę zmieniające się podczas pracy przez cały sezon temperatury. Dlatego właśnie jest bardziej miarodajnym wskaźnikiem sprawności pompy ciepła.

Jak obliczyć współczynnik SCOP?

W celu obliczenia SCOP konieczna jest znajomość sezonowej efektywności energetycznej pompy ciepła – ηs. Informacja o niej jest dostępna w dokumentacji technicznej każdej pompy ciepła, zazwyczaj w karcie produktu urządzenia.

Znając tę wartość wystarczy podstawić ją do wzoru:

SCOP = (ηs * 2,5) / 100

Przykładowo, pompa ciepła HA 5-7.1 O 230V marki Saunier Duval posiada sezonową efektywność energetyczną na poziomie 198% dla temperatury zasilania 35°C w klimacie umiarkowanym. Po podstawieniu do wzoru opisanego wyżej otrzymujemy SCOP równe 4,95.

Ta sama pompa w klimacie umiarkowanym dla temperatury zasilania 55°C ma już sezonową efektywność energetyczną na poziomie 145%. W tym przypadku po podstawieniu do wzoru otrzymujemy SCOP 3,63.

Łatwo zauważyć zależność: im mniejsza temperatura zasilania instalacji grzewczej, tym wyższa wartość współczynnika SCOP. To kolejny argument, który pokazuje przewagę instalacji podłogowej nad grzejnikową w przypadku pracy z pompą ciepła.

COP pokazuje efektywność pompy ciepła w konkretnych warunkach pracy, a SCOP uśrednia ją dla całego sezonu grzewczego, więc jest bardziej miarodajny przy porównywaniu urządzeń. Wybierając pompę, warto patrzeć na oba wskaźniki i sprawdzać, dla jakich temperatur zostały podane.